Sławomir Mrożek

#
  • photo by Andrzej Nowakowski

Born in Borzęcin in 1930, Sławomir Mrożek was a playwright, satirist and prose writer who lived in Paris, the USA, Germany and Mexico. He returned to Poland in 1996, but left again in 2008 and settled in Nice, France. He died on August 15th, 2013.

Mrożek is probably the most often staged contemporary Polish playwright both in Poland and abroad, and for many years he has been, along with Stanisław Lem, one of the most commonly read writers in Poland. His works have been translated into and performed in many languages. Mrożek made his debut as a visual artist in 1950, and began to regularly publish satirical drawings in 1953. His cartoons and humorous short stories quickly brought him extreme popularity and a special place in contemporary Polish literature. He closely examined and questioned both the absurdities of life in a socialist country and the trivialised, most often post-romantic, stereotypes that shaped the consciousness of Poles. The phrase “straight out of Mrożek” has permanently entered colloquial language to describe nonsensical, unnatural aspects of everyday existence. People make argumentative points using examples taken from his works. Mrożek’s debut as a playwright came in 1956 with his play The Police, which depicted the reality of a totalitarian state, in which the central role is played by the “police” – both public and undercover officers of the security services. In order to keep the ruling authorities and society convinced that they’re necessary, Mrożek’s police officers invent dissidents so that they can justify their activities. His subsequent plays were also hugely successful. Mrożek made use of grotesque, absurd exaggeration, satire and parody, invariably displaying comic talent. At the same time, he embraced themes in his works which allowed them to be classified as parables, morality plays and philosophical tales. They deal with both the oppressive reality of communist Poland, a semi-totalitarian state, and the interpersonal relations and games that people play, usually with the aim of enslaving others. Mrożek often portrayed conflict between – as one critic described it – intellectuals (who are, de facto, merely passive puppets), ideologues (the conscious shapers of social reality) and the unthinking simpletons, the “brutes” (who rely solely on force). The intellectual usually ended up falling victim to the brute, who was merely fulfilling the wishes of the ideologue. Mrożek portrayed a world of enslavement and conformism, systematically disassembled national myths and connected politics with existence.

"I have indeed laughed in all sorts of ways, out loud and silently, biologically and intellectually, but the laughter has never penetrated the center of my being. I belong to the generation for which laughter was always spiced with irony, bitterness or despair. Ordinary laughter, laughter for the sake of laughing, cheerful and untroubled, amusing puns - that strikes us as somewhat old-fashioned and enviable. Wybor nowszych opowiadan" - recommended by Mladen Pavicic (Slovenia)

Bibliography

 

Plays:

  • Policja, "Dialog" nr 6/1958.
  • Męczeństwo Piotra Oheya, "Dialog" nr 6/1959.
  • Indyk, "Dialog" nr 10/1960.
  • Na pełnym morzu, "Dialog" nr 2/1961.
  • Karol, "Dialog" nr 3/1961.
  • Strip-tease, "Dialog" nr 6/1961.
  • Kynolog w rozterce, "Dialog" nr 11/1962.
  • Zabawa, "Dialog" nr 10/1962.
  • Czarowna noc, "Dialog" nr 2/1963.
  • Jeleń - powst. ok. 1963, premiera 1966.
  • Racket Baby - powst. ok. 1963.
  • Śmierć porucznika, "Dialog" nr 5/1963.
  • Dom na granicy- powst. ok. 1964, "Dialog" nr 5/1967.
  • Tango, "Dialog" nr 11/1964; Noir sur Blanc, 2010.
  • Krawiec - powst. 1966, "Dialog" nr 11/1977.
  • Pies- powst. 1966.
  • Poczwórka, "Dialog" nr 1/1967.
  • Testarium, "Dialog" nr 11/1967.
  • Woda (Słuchowisko), "Dialog" nr 6/1967.
  • Drugie danie, "Dialog" nr 5/1968.
  • Szczęśliwe wydarzenie - powst. ok. 1968, "Kultura" nr 5/1971.
  • Vatzlav - powst. ok. 1970, Paryż, Instytut Literacki 1982.
  • Rzeźnia, "Dialog" nr 9/1973.
  • Emigranci, "Dialog" nr 8/1974; Noir sur Blanc, 2003.
  • Garbus, "Dialog" nr 9/1975.
  • Lis filozof, "Dialog" nr 3/1977.
  • Polowanie na lisa, "Dialog" nr 5/1977.
  • Serenada, "Dialog" nr 2/1977.
  • Lis aspirant, "Dialog" nr 7/1978.
  • Pieszo, "Dialog" nr 5/1980.
  • Ambasador, Paryż, Instytut Literacki 1982.
  • Alfa, Paryż, Instytut Literacki 1984.
  • Letni dzień - powst. 1984.
  • Kontrakt, "Dialog" nr 1/1986.
  • Portret, "Dialog" nr 9/1987.
  • Wdowy - powst. ok. 1992.
  • Miłość na Krymie, "Dialog" nr 12/1993; Noir sur Blanc, 2000.
  • Wielebni. Piękny widok, Warszawa: Noir sur Blanc, 2000.
  • Wybór dramatów, Warszawa: Noir sur Blanc, 2000.
  • Sztuki odnalezione. Małe i mniejsze, Warszawa: Noir sur Blanc, 2010.

Collections of Satirical Stories:

  • Opowiadania z Trzmielowej Góry, Warszawa: Czytelnik 1953.
  • Półpancerze praktyczne, Kraków: WL, 1953.
  • Słoń, Kraków: WL, 1957; Noir sur Blanc, 2010.
  • Wesele w Atomicach, Kraków: WL, 1959.
  • Deszcz, Kraków: WL, 1962.
  • Dwa listy i inne opowiadania, Paryż: Instytut Literacki, 1970.
  • Opowiadania, Kraków: WL, 1981.
  • Donosy, Londyn: Puls 1983.
  • Opowiadania. Dzieła zebrane, t.I-III, Warszawa: Noir sur Blanc, 1999.
  • Krótkie, ale całe historie. Opowiadania wybrane, Warszawa: Noir sur Blanc, 2011.

Satirical Novels:

  • Maleńkie lato, Kraków: WL, 1956; Noir sur Blanc, 2001.
  • Ucieczka na południe, Warszawa: Iskry, 1961; Noir sur Blanc, 2002.

Essay Collections:

  • Małe listy, Kraków: WL, 1981.
  • Dziennik powrotu, Warszawa: Noir sur Blanc, 2000.
  • Małe listy, Warszawa: Noir sur Blanc, 2000.

Screenplays:

  • Wyspa róż, "Dialog" nr 5/1975.
  • Amor, "Dialog" nr 3/1978.
  • Powrót, Dialog nr 9/1994.

Correspondence:

  • Sławomir Mrożek, Jan Błoński. Listy 1963-1996, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2004.
  • Sławomir Mrożek, Wojciech Skalmowski. Listy 1970-2003. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2007.
  • Sławomir Mrożek, Adam Tarn. Listy. 1963-1975, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009.
  • Sławomir Mrożek, Erwin Axer. Listy 1965-1996, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011.
  • Sławomir Mrożek, Stanisław Lem. Listy, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011.

Other:

  • Przez okulary (1960-1964), Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria, 2002.
  • Życie i inne okoliczności. Varia 1, Warszawa: Noir Sur Blanc, 2003.
  • Listy 1963-1996, Kraków: WL, 2004.
  • Jak zostałem filmowcem. Varia 2, Warszawa: Noir Sur Blanc, 2004.
  • Epoka „Szpilek”. 1974–1982 (Rysunki zebrane, tom VI), Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria, 2005.
  • Jak zostałem recenzentem. Varia 3, Warszawa: Noir Sur Blanc, 2005.
  • Baltazar - Autobiografia, Warszawa: Noir Sur Blanc, 2006.
  • Uwagi osobiste, Warszawa: Noir Sur Blanc, 2007.
  • Tango z samym sobą. Utwory dobrane, Warszawa: Noir Sur Blanc, 2009.
  • Dziennik tom 1 (1962-1969), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2010.
  • Dziennik tom 2 (1970-1979), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2012.
  • Dziennik tom 3 (1980-1989), Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2013.

Translations: 

Bulgarian:

  • Tango i drugi piesi [wybór tekstów], trans. Čavdar Čendov, Michail Marinov, Božko Božkov, Sofia: Narodna Kultura, 1990
  • Dupka v mosta [Dziura w moście], trans. Sylwia Borisowa, Sofia: Trud, 1998

Catalonian:

Joc d'atzar, trans. Bożena Zaboklicka, Barcelona: Cuadernes Crema, 2001

English:

  • Tango. New York: Grove Press, 1968.
  • The ugrupu bird [Wesele w Atomicach], London: Macdonald & Co., 1968.
  • Striptease, Repeat performance, and The prophets. New York: Grove Press, 1972.
  • Vatzlav. London: Cape, 1972.
  • The elephant [Słoń]. Westport: Greenwood Press, 1972.

Estonian:

  • Suvepäev ja teisi näidendeid, trans. Hendrik Lindepuu, Laiuse: H. Lindepuu, 2003

Finnish:

  • Tango [Tango], Helsingin kaupunginteatteri (Teatr Miejski w Helsinkach), 2000.

French:

  • L'Eléphant: nouvelles [Słoń], trans. Anna Posner, Paris: Albin Michel 1964; trans. André Kozimor, Paris: Albin Michel 1992
  • Les porte-plume: nouvelles [Wesele w Atomicach], trans. Anna Posner, Paris: Albin Michel 1965; trans. Grażyna Erhard, Paris: Albin Michel 1994
  • Théâtre 1: Tango, En pleine mer, Bertrand, Strip-tease [Na pełnym morzu, Karol, Strip-tease], Paris: Albin Michel 1966
  • Le Pic du bossu Garbus, trans. Gabriel Meterik, Paris: Albin Michel 1968, 1979
  • Théâtre 2: Second service, Testarium, la Maison Frontière , trans. Thérèse Dzieduszycka, Paris: Albin Michel 1968, 2000
  • Second service [Drugie danie], trans. Thérèse Dzieduszycka, Paris: Théâtre Populaire 1970
  • Une souris dans l'armoire et autres récits [Dwa listy i inne opowiadania], trans. Therese Douchy, Paris: Albin Michel 1970, 2000
  • Les Emigrés [Emigranci], trans. Gabriel Meterik, Paris: Albin Michel 1975
  • Fête; Le Martyre de Piotr Ohey [Zabawa, Męczeństwo Piorta Ohey’a], trans. Zofia Bobowicz, Troyes: Librairie Bleue 1984
  • Le Contrat [Kontrakt], trans. Katarzyna Skansberg, L'Age d'Homme, Mobile 1988, 1990
  • Tango, trans. Georges Lisowski, Claude Roy, Paris: Albin Michel 1966, 1989
  • L'Arbre, Nouvelles 1, Œuvres complètes, trans. André Kozimor, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1990, 1991; livre de poche, 1996
  • L'Arbre, trans. André Kozimor, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1996, 2004
  • Le couturier [Krawiec], trans. Alain Van Crugten, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 2000
  • La Vie est difficile, trans. André Kozimor, Paris: Albin Michel 1991
  • Théâtre 1, Œuvres complètes II [Le Martyre de Piotr Ohey, La Fête, Un heureux événement,La Chasse au renard,La Sérénade , Le Renard philosophe, Le Renard aspirant, Le Contrat, Le Portrait - Męczeństwo Piotra Ohey’a; Zabawa; Szczęśliwe wydarzenie, Polowanie na lisa, Serenada, Lis filozof, Lis aspirant, Kontrakt, Portret], trans. Zofia Bobowicz, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1992
  • Théâtre 2, Œuvres complètes III [La Police, Nuit de rêve, Vatzlav, L'Abattoir, A pied, Alpha - Policja, Czarowna noc, Vatzlav, Rzeźnia, Pieszo, Alfa], trans. Therese Douchy, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1993
  • Dessins humoristiques et satiriques 1, Œuvres complètes IV [La Pologne en images, Vu par Sławomir Mrożek, Dessins - Polska w obrazach], trans. André et Zofia Kozimor, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1993; Zurych: Diogenes 1993
  • L'Amour en Crimée [Miłość na Krymie], Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1994
  • Nouvelles 2, Œuvres complètes V [Dénonciations, La Vie est difficile, La Valise - Donosy, Trudne życie, Walizka], trans. André Kozimor, Jean-Yves Erhel, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1994
  • Théâtre 3, Œuvres complètes VI [En plein mer, Bertrand, Striptease, Testarium, Second service, Les Emigrés, Le Pic du Bossu, Jour d'été - Na pełnym morzu, Karol, Stri-tease, Testarium, Drugie danie, Emigranci, Garbus, Letni dzień], trans. Thérèse Douchy, Gabriel Meretik, Jean Yves Erhel, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1996
  • Nouvelles et scénarios Nouvelles radiophoniques, L'Eau, L'Ile aux roses, Cupidon, Le Retour. Œuvres complètes VII [Podwieczorek przy mikrofonie, Woda, Wyspa róż, Amor, Powrót], trans. Thérèse Douchy, Grażyna Erhard, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc, 1997
  • Théâtre 4 [Les veuves, L'Amour en Crimée, Les Révérends, Œuvres complètes VIII (Wdowy, Miłość na Krymie, Wielebni], trans. André Kozimor, Piotr Kaminski, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1999
  • Romans 1/Œuvres complètes, IX [L'été est court, Toujours vers le sud - Maleńkie lato, Ucieczka na południe], trans. Robert Bourgeois, Véronique Patte, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 1999
  • Nouvelles 3 /Œuvres complètes, X [L'éléphant, les porte-plume, Une souris dans l’armoire - Słoń, Wesele w Atomicach, Dwa listy i inne opowiadania], trans. André Kozimor, Grazyna Erhard, Thérèse Douchy, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 2001
  • Dessins [Rysunki], Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 2003
  • Œuvres diverses 1 /Œuvres complètes XI [Journal d’un retour au pays, Brèves épîtres - Dziennik powrotu, Małe listy], trans. Robert Bourgois, Laurence Dyèvre, Montricher (Suisse): Editions Noir sur Blanc 2003
  • Le petit Mrożek illustré, trans. Grażyna Erhard, Jean-Yves Erhel, André Kozimor, Noir Sur Blanc 2005
  • Balthazar [Baltazar], trans. Maryla Laurent, Noir Sur Blanc 2007

Galician:

  • O prezo da fama [Opowiadania], trans. Paula Cancelas, Cangas de Morrazo: Rinoceronte Editora S.L., 2011.

German:

  • Der Elefant [Słoń]. Berlin: Henssel, 1960.
  • Hochzeit in Atomweiler [Wesele w Atomicach]. Berlin: Henssel, 1961.
  • Stücke. Berlin: Henssel, 1963.
  • Auf Hoher See. Der Hirsch. Berlin: Henssel, 1963.
  • Striptease. München: Kaiser, 1963.
  • Stücke II. Berlin: Henssel, 1965.
  • Der Truthahn [Indyk]. Berlin: Henssel, 1968.
  • Stücke III. Berlin: Henssel, 1970.
  • Watzlaff. Ein Spiel in 77 Szenen (Vatzlav). Berlin: Henssel, 1970.
  • Was uns trägt. Berlin: Henssel, 1970.
  • Emigranten [Emigranci]. Berlin: Henssel, 1975.
  • Stücke. Berlin Volk und Welt, 1977.
  • Gesammelte Werke. Bd. 1: Tango und andere Stücke. München/Zürich: Piper, 1981.
  • Gesammelte Werke. Bd. 2: Die Giraffe und andere Erzählungen. München/Zürich: Piper, 1981.
  • Gesammelte Werke. Bd. 3: Amor und andere Stücke. München/Zürich: Piper, 1981.
  • Gesammelte Werke. Bd. 4: Der Dicke, der lachte, und andere Erzählungen. München/Zürich: Piper, 1981.
  • Das Leben ist schwer [Trudne życie]. München: dtv, 1985.
  • Zabawa. Satire in lustloser Zeit. Frankfurt a. M.: Suhrkamp, 1992.
  • Die Giraffe und andere Erzählungen. Erzählungen 1953-1959. Zürich: Diogenes 1992.
  • Tango und andere Stücke. Stücke 1962-1965. Zürich: Diogenes 1993.
  • Die Geheimnisse des Jenseits und andere Geschichten. Kurze Erzählungen 1986-1990. Zürich: Diogenes 1993.
  • Der Botschafter und andere Stücke. Stücke 1981-1992. Zürich: Diogenes 1993.
  • Watzlaff und andere Stücke. Stücke 1968-1970. Zürich: Diogenes 1994.
  • Liebe auf der Krim. Eine tragische Komödie in drei Akten. Zürich: Diogenes 1994.
  • Der Perverse und andere Geschichten. Kurze Erzählungen 1991-1995. Zürich: Diogenes 1995.
  • Emigranten und andere Stücke. Stücke 1971-1975. Zürich: Diogenes 1997.
  • Amor und andere Stücke. Stücke 1976-1980. Zürich: Diogenes 1998.
  • Mein unbekannter Freund und andere Geschichten. Kurze Erzählungen 1981-1985. Zürich: Diogenes 1999.
  • Der Doppelgänger und andere Geschichten. Erzählungen 1960-1970. Zürich: Diogenes 2000.
  • Lolo und andere Geschichten. Erzählungen 1971-1980. Zürich: Diogenes 2000.

Hungarian:

  • Leckék a legújabb kori történelemből [Pogadanki z najnowszej historii], Pesti Szalon, Budapest 1992
  • Ketchup [Keczup], Pesti Szalon, Budapest 1995
  • Baltazár [Baltazar], trans. Zsuzsa Mihályi, Budapeszt: Európa, 2007

Italian:

  • Moniza Clavier, trans. Pietro Marchesani, Milano: Libri Scheiwiller 1993
  • I reverendi [Wielebni], trans. Pietro Marchesani, Genova: Il Melangolo 2001

Norwegian:

  • Livet for nybegynnere, trans. Anne Walseng, Oslo: Bazar, 2007

Romanian:

  • Opere alese II teatru 1 / Opere alese III teatru 2, trans. Stan Velea, Bukareszt: Curtea Veche, 2005
  • Povestiri 1990-1993 [Opowiadania 1990-1993], trans. Cornelia Fiscutean, Radosława Janowska-Lascar, Bukareszt: Polirom, 2001

Russian:

  • Dnevnik vozvraseniâ, Rasskazy [Dziennik powrotu; Opowiadanie], trans. L. Buhova, Moskwa: MIK, 2004
  • Baltazar, trans. Klimowski W., Moskwa: NLO, 2008

Slovak:

  • Baltazar [Baltazar], trans. Marianna Petrincova, Bratysława: Slovart, 2008
  • Opica a generál [Utwory zebrane, opowiadania i donosy], trans. Jozef Marušiak, Bratislava: Marenčin PT, 2009

Spanish:

  • El pequeno verano [Maleńskie lato], trans. Joanna Albin, Barcelona: Acantilado, 2004
  • La mosca, trans. Joanna Albin, Barcelona: Acantilado, 2005
  • Los Emigrados [Emigranci], trans. David Psalmon, Edyta Rzewuska, México: Ediciones TeatroSinParedes, 2009
  • El elefante [Słoń], trans. J. Sławomirsky, A. Rubio, Barcelona: Acantilado, 2010
  • Baltasar [Baltazar], trans. Anna Rubio,Jerzy Sławomirski, Barcelona: Acantilado, 2014.

Ukrainian:

  • Emigranti, Piszki, Portret [Emigranci, Pieszo, Portret], trans. Olena Katajewa, Siergij Borszcziewskij, Lwów: Wydawnictwo Anetty Antonienko, 2016