Tadeusz Różewicz

#
  • fot. Jerzy Olek

Born in Radomsko in 1921, he studied art history at the Jagiellonian University in Cracow, but was associated with Silesia since the late 1940s and lived in Wroclaw for thirty years until his death in 2014. A poet, playwright and novelist, he was the most versatile, and perhaps the pre-eminent living writer in the world today. His work has been translated into foreign languages including English, French, German, Serbian, Serbo-Croatian, Swedish, Danish and Finnish and received Polish state prizes and foreign awards. He is renowned in many countries, and above all in the Balkans, as an example of an excellent poet of the highest moral authority. Rozewicz was a precursor of the avant-garde in poetry and drama, an innovator firmly rooted in the unceasing re-creation of the Romantic tradition, and an independent artist who, despite the pressure of public opinion, steered clear of politics. He was a grand solitary, convinced of an artistic mission that he regarded as a state of internal concentration, interior alertness, and ethical sensitivity. Many ask: Is poetry possible after Auschwitz? Rozewicz provided his own answer by creating a new type of restrained verse that is known as the fourth versification system in literary Polish, in Anxiety (1947) and A Red Glove (1948). The fact that he never accepted the consequences of the Second World War is indicated by the disturbing Our Elder Brother, a collection of stories published in various volumes since the 1950s, dedicated to his own brother who was murdered by the Gestapo. Rozewicz ferreted out contemporary instances of human cruelty. He was the founder of a shocking tendency in Polish literature, which concentrates on existence conceived as the effort to exist, as the struggle against nothingness - Conversation with a Prince, 1960; The Anonymous Voice, 1961; Nothing Dressed in Prospero's Cloak, 1962; The Face, 1964; and The Third Face, 1968. He was a seeker of new forms in poetic expression that abandon the avant-garde for aesthetic straightforwardness and the stunning short-cuts that are a metaphor for a human existence bounded by the act of birth and the act of death. "Yes, that is all there is," reads one of his verses on the fragility of existence. Equal to Beckett or Ionesco in the renovation of theatrical forms, he was fascinated by "open theatre" and the means of expressing on stage the internal anxieties of contemporary man (The Card Index, 1968; The Old Lady Sits Waiting, 1969; On All Fours, 1972; and The Card Index Scattered, 1997). He was an artist gifted with an extraordinary "ear," who anticipated such contemporary artistic phenomena as feminism and post-modernism (White Wedding, 1975). Rozewicz published little in recent years and would seem to be less active, but he was in fact at work on a poetic autobiography, a form that would permit continuity of discourse and the transcendence of the boundary between art and life in a commentary on all of existence even in the conviction that such a commentary is impossible, that poetry was the domain of the Inexpressible. A disturbing writer who resists definition, a poet of silence who rejects poetic trappings, Rozewicz could almost be called a mystical writer. He was also a classic of the avant-garde, a precursor of post-modernism, and an explorer of inner experience. He was a poet whose long life has opened the gates of Mystery. Tadeusz Rozewicz was awarded the NIKE prize in 2000 for his book Matka odchodzi (Mother Departs). 

Bibliography

Poetry:

  • Niepokój, 1947
  • Czerwona rękawiczka, 1948
  • Pięć poematów, 1950
  • Czas, który idzie, 1951
  • Wiersze i obrazy, 1952
  • Wybór wierszy, 1953
  • Równina, 1954
  • Srebrny kłos, 1955
  • Uśmiechy, 1955
  • Poemat otwarty, 1956
  • Poezje zebrane, 1957
  • Formy, 1958
  • Rozmowa z księciem, 1960
  • Głos Anonima, 1961
  • Zielona róża. Kartoteka, 1961
  • Nic w płaszczu Prospera, 1962
  • Niepokój. Wybór wierszy 1945-1961, 1963
  • Twarz, 1964
  • Wiersze i poematy, 1967
  • Twarz trzecia, 1968
  • Regio, 1969
  • Poezje zebrane, 1970
  • Wiersze, 1974
  • Poezje zebrane, 1976
  • Duszyczka, 1977
  • Na powierzchni poematu i w środku. Nowy wybór poezji, 1983
  • Poezje wybrane (II), 1984
  • Poezje, 1987
  • Poezja T. 1-2, 1988
  • Płaskorzeźba, 1991
  • Poezje wybrane, 1991
  • Zawsze fragment, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1996
  • Zawsze fragment. Recycling, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998
  • Matka odchodzi, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1999
  • Nożyk profesora, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2001
  • Szara strefa, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2002
  • Wyjście, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2004
  • Uśmiechy, 2005
  • Nauka chodzenia. Gehen lernen, Wrocław: Biuro Literackie, 2007
  • Kup kota w worku, Wrocław: Biuro Literackie, 2008
  • Historia pięciu wierszy, Wrocław: Biuro Literackie, 2011
  • Dorzecze Różewicza, 2011
  • to i owo, Wrocław: Biuro Literackie, 2012

Prose:

  • W łyżce wody, 1946
  • Kartki z Węgier, 1953
  • Opadły liście z drzew, 1955
  • Przerwany egzamin, 1960
  • Wycieczka do muzeum, 1966
  • Opowiadania wybrane, 1968
  • Śmierć w starych dekoracjach, 1970
  • Przygotowanie do wieczoru autorskiego, 1971
  • Proza, 1973
  • Opowiadania traumatyczne. Duszyczka, 1979
  • Próba rekonstrukcji, 1979
  • Tarcza z pajęczyny, 1980
  • Proza T. 1-2, 1990
  • Wycieczka do muzeum, Wrocław: Biuro Literackie, 2010
  • Margines, ale..., Wrocław: Biuro Literackie, 2010
  • Wbrew sobie. Rozmowy z Tadeuszem Różewiczem, 2011

Drama:

  • Kartoteka, 1960
  • Grupa Laokoona, 1962
  • Świadkowie albo nasza mała stabilizacja, 1964
  • Śmieszny staruszek, 1965
  • Wyszedł z domu, 1965
  • Utwory dramatyczne, 1966
  • Spaghetti i miecz, 1967
  • Stara kobieta wysiaduje, 1969
  • Akt przerywany,1970
  • Teatr niekonsekwencji, 1970
  • Rajski ogródek, 1971
  • Na czworakach, 1972
  • Sztuki integralne, 1972
  • Białe małżeństwo, 1975
  • Białe małżeństwo i inne utwory sceniczne, 1975
  • Odejście głodomora, 1977
  • Przyrost naturalny, 1979
  • Śmierć w starych dekoracjach, 1979
  • Do piachu, 1979
  • Pułapka, Warszawa: Czytelnik, 1982
  • Świadkowie albo nasza mała stabilizacja, Kraków: WL, 1986
  • Teatr T. 1-2, 1988
  • Kartoteka. Kartoteka rozrzucona, Kraków: WL, 1997
  • Palacz, 1997
  • Kartoteka: Reprint, Wrocław: Biuro Literackie, 2011

Translations:

Arabic:

  • Al-milaff [Kartoteka], Cairo: al-Maglis Al-'a'li lil-Taqafa, 2004.

Bulgarian:

  • Walka o oddech, trans. Zdrawko Kisiow, Karina M Todorowa, 2003

Catalan:

  • Angoixa = Niepokój [polsko-katalońskie wydanie], trans. Josep-Antoni Ysern i Lagarda, Carcaixent: Edicions 96, 2002.
  • Udols d'un llop de paper [wybór wierszy, polsko-katalońskie wydanie], trans. Josep-Antoni Ysern i Lagarda, Carcaixent: Edicions 96, 2010.

Dutch:

  • De rest is zwijgen. Gedichten (Reszta jest milczeniem. Wiersze), trans. Karol Lesman, Breda: De Geus, 2003

English:

  • The card index, & other plays. trans. Adam Czerniawski. London: Calder & Boyars 1969.
  • Faces of anxiety: poems. trans. Adam Czerniawski. London: Rapp & Whiting 1969.
  • The witnesses & other plays. trans. Adam Czerniawski. London: Calder & Boyars 1970.
  • ”The survivor” and other poems. Princeton, New York: Princeton University Press 1977.
  • Selected poems. trans. Adam Czerniawski. Harmondsworth: Penguin 1976.
  • Unease. St. Paul: New Rivers Press 1980.
  • Green Rose. Poems. Darlington: W.A. John Michael Group of Companies 1982.
  • Conversation with the prince: and other poems. trans. Adam Czerniawski. London: Anvil Press Poetry 1982.
  • Mariage Blanc and The hunger artist departs (Białe małżeństwo): two plays. trans. Adam Czerniawski. London, New York: Marion Boyars 1983.
  • They came to see a poet. trans. Adam Czerniawski. London: Anvil Press Poetry 1991.
  • Forms in relief and other works. New York: Legas 1994.
  • The Trap (Pułapka). trans. Adam Czerniawski. Amsterdam: Harwood Acad. 1997.
  • Reading the apocalypse in bed: Selected plays and short pieces. trans. Adam Czerniawski. New York: Marion Boyars 1998.
  • Recycling. London: Arc Publications 2001.
  • They came to see a poet: selected poems, trans. Adam Czerniawski. London: Anvil Press Poetry, 2004.
  • New Poems, trans. Bill Johnston, New York: Archipelago Books, 2007
  • Mother departs [Matka odchodzi], trans. Barbara Bogoczek, London: Stork Press, 2013

Estonian:

  • Alati fragment [wybór wierszy], trans. Hendrik Lindepuu, Tartu: Hendrik Lindepuu Kirjastus, 2007
  • Valitud luuletused [wybór wierszy], trans. Hendrik Lindepuu, Tartu: Hendrik Lindepuu Kirjastus, 2009

French:

  • Anthologie personnelle, trans. Georges Lisowski, Allan Kosko, Actes Sud 1990
  • Le piège; précédé de Conversations interrompues, trans. Alain Van Crugten, Paris: Ed. Théâtrales 1993, 2005
  • Poésies choisies. Bilingue, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1998
  • Poèmes dans: Poètes de l’apocalypse, Lille: Presses Univ. de Lille, 1992
  • Théâtre I: Le Fichier; Témoignage ou notre petit confort, trans. Jacques Donguy, Michel Maslowski, Age d'Homme, 2005
  • Inquiétudes (Wybór poezji), trans. Grażyna Erhard, Buchet Chastel, 2005
  • Théâtre II: Drôle de petit vieux; La Vieille Femme qui couve; La Sortie de l’Artiste de la Faim, trans. Jacques Donguy, Michel Maslowski, Lausanne, L’Age d’Homme, 2008
  • Regio et autres poèmes, trans. K. Jeżewski et C.H. du Bord, Paris: Arfuyen, 2008
  • Ma fille, trans. Lydia Waleryszak, Belval: Circé, Belval, 2009

German:

  • Der unterbrochene Akt [Akt przerwany], Berlin: G. Kiepenheuer, 1965.
  • Weiße Ehe [Białe małżeństwo], Berlin: G. Kiepenheuer, 1976.
  • Die Laokoon-Gruppe [Grupa Laokona], Berlin: G. Kiepenheuer, 1962.
  • Die Kartothek [Kartoteka], Berlin: G. Kiepenheuer, 1961.
  • Entblößung [Moja córeczka], München: Hanser, 1968.
  • Auf allen Vieren [Na czworakach], Berlin: G. Kiepenheuer, 1973.
  • Der Abgang des Hungerkünstlers [Odejście głodomora], Berlin: Literar. Colloquium, 1980.
  • Die Falle [Pułapka], Berlin: Henschel, 1983.
  • Eine alte Frau brütet [Stara kobieta wysiaduje], Berlin: G. Kiepenheuer, 1969.
  • Der Tod in der alten Dekoration [Śmierć w starych dekoracjach], München: Hanser, 1973.
  • Der komische Alte [Smieszny staruszek], Berlin: G. Kiepenheuer, 1964.
  • Die Zeugen oder unsere kleine Stabilisierung [Świadkowie albo nasza mała stabilizacja], Berlin: G. Kiepenheuer, 1962.
  • Schild aus Spinngeweb [Tarcza z pajęczyny], Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1967.
  • Er ging aus dem Hause [Wyszedł z domu], Berlin: G. Kiepenheuer, 1965.
  • Das Paradiesgärtchen und andere szenische Miniaturen [Rajski ogródek], Berlin: Henschel, 1991.
  • Überblendungen. Gedichte, Müchen: Hanser, 1987.
  • Das unterbrochene Gespräch. Gedichte, Graz: Droschl, 1992.
  • Vorbereitung einer Dichterlesung und drei außergewöhnliche szenische Miniaturen, Berlin: Katzengraben-Presse, 1993.
  • Zweite ernste Verwarnung [wybór wierszy], München Wien: C. Hanser, 2000.
  • Mutter geht [Matka odchodzi], trans. Jolanta Doschek, Bernhard Hartmann i Alois Woldan, Karl Stutz, 2009
  • Und sei's auch nur im Traum [Poezje 1998-2008], trans. Bernard Hartmann, Passau: Verlag Karl Stutz, 2012

Hindi:

  • W środku życia = Jivan ke bicőbic [wydanie dwujęzyczne:polsko-hindi],New Delhi: Vani Prakasan, 2001.

Hungarian:

  • Anya elmegy [Matka odchodzi], trans. Körner Gábor, Budapest: Ráday Könyvesház, 2004.

Italian:

  • Il guanto rosso e altre poesie [poezje zebrane], Milano: Libri Scheiwiller, 2003.
  • Bassorilievo [Płaskorzeźba], Milano: Libri Scheiwiller, 2004.
  • Le parole sgomente. Poesie 1947-2004 [zbiór wierszy], trans. Silvano De Fanti, Metauro, Pesaro 2007
  • Una morte fra vecchie decorazioni [Śmierć w starych dekoracjach], trans. Silvano De Fanti, Udine: Forum 2011.

Lithuanian:

  • Kritimas, arba Apie vertikaliuosius ir horizontaliuosius šiuolaikinio žmogaus gyvenimo elementus: poema = Spadanie, czyli O elementach wertykalnych i horyzontalnych w życiu człowieka współczesnego [polsko-litewskie wydanie], Wilno: UAB Ogamas, 2004.
  • 4 poemos [Niepokój: wybór wierszy z lat 1944-1994], Wilno: UAB Ogamas, 2004.

Russian:

  • Bez i drugije stichi, Sankt-Peterburg: Peterburgskij In-t.Jadernej Fiziki RAN, 2002.
  • Tri p'esy [Na czworakach; Białe małżeństwo], Moskva: Tri Kvadrata, 2004.
  • Greh : povest' i rasskazy [Grzech], Moskva: Tekst, 2005.

Serbian:

  • Izbrane pesme [selection of poems], transl. Biserka Rajcic, Petar Vujicić, Belgrad: Treći Trg, 2013

Spanish:

  • El fichero [Kartoteka], Madrid: Fundamentos, 1974.
  • Testigos o nuestra pequena estabilización [Świadkowie, albo nasza mała stabilizacja], Madrid: Fundamentos, 1975.
  • Matrimonio blanco; El Ayunador se va [Białe małżeństwo; Odejście głodomora], Madrid: Asoc.de Directores de Escena de España, 2001.
  • Poesía abierta: (1944-2003) [polish-spanish edition], Barcelona: La Poesía, Señor Hidalgo, 2003.
  • Siempre fragmentos [selected poems], trans. Gerardo Beltrán, Abel A. Murcia, Caracas: Bid & co. Editor, 2008

Swedish:

  • recycling [selected poems], trans. Irena Grönberg, Tomas Håkanson, Stockholm: Tranan, 2013

Ukrainian:

  • Smert u starih dekoracijah [Śmierć w starych dekoracjach], trans. Jarina Sencziszin, Lwów: Litops, 2007